دی متیل یلو (Dimethylyellow) کد 103055 | اصل مرک

ماده Dimethyl Yellow کد 103055 مرک ترکیبی با فرمول مولکولی C₁₄H₁₅N₃ و جرم مولار حدود ۲۲۵٫3 گرم بر مول است.

دی متیل یلو با نام‌های “Solvent Yellow 2”و “Methyl Yellow” نیز شنخته میشود و شاخص رنگ C.I. 11020 است.
این ماده عمدتاً به‌عنوان شناساگر pH در محدوده تقریباً ۲٫۹ تا ۴٫۰ کاربرد دارد؛ در این بازه رنگ آن از قرمز به زرد تغییر می‌کند.
دی‌متیل یلو به‌صورت پودر زرد تا نارنجی عرضه می‌شود، در آب تقریباً نامحلول بوده ولی در الکل، انتروپی، بنزن و حلال‌های آلی محلول است.
این ماده برای کارهای آزمایشگاهی طراحی شده و برای استفاده در مواد غذایی یا دارویی مناسب نیست؛ همچنین باید در شرایط کنترل‌شده نگهداری شود و با احتیاط استفاده گردد.
پنج کاربرد اصلی دی‌متیل یلو (Dimethyl Yellow, C.I. 11020, کد 103055) عبارت‌اند از:
1. شناساگر (Indicator) در سنجش‌های اسیدی–بازی
در آزمایشگاه‌ها برای تعیین pH محلول‌ها در بازه ۲٫۹ تا ۴٫۰ استفاده می‌شود؛ در محیط اسیدی قرمز و در محیط خنثی تا بازی زرد است.
2. رنگ‌آمیزی در صنایع رنگ و پلاستیک
به‌عنوان یک رنگ محلولی (Solvent Dye) در تولید پلاستیک‌ها، روغن‌ها، موم‌ها و برخی لاک‌ها برای ایجاد رنگ زرد روشن به‌کار می‌رود.
3. نشانه‌گر در شیمی تحلیلی و میکروبیولوژی
برای تشخیص تغییرات شیمیایی یا زیستی در محیط‌های کشت یا واکنش‌های خاص مورد استفاده قرار می‌گیرد.
4. رنگ آزمایشی در تحقیقات شیمی آلی و رنگ‌سنجی
به‌عنوان ترکیب مرجع در بررسی رفتارهای جذب نوری (spectrophotometry) و واکنش‌های آلی آزمایشی کاربرد دارد.
5. کاربرد آموزشی در آزمایشگاه‌های دانشگاهی
در تمرین‌های مربوط به شناساگرهای اسیدی–بازی، رنگ‌سنجی و آموزش مفاهیم شیمی فیزیک و تجزیه مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توجه: دی‌متیل یلو دارای خواص سمی و احتمالاً سرطان‌زا است و نباید در کاربردهای مرتبط با غذا، دارو یا لوازم آرایشی استفاده شود.